تبلیغات
حجاب و عفاف - حسادت
 
حجاب و عفاف
چادر حجاب پسندیده است.
ریشه دیگری كه برای پیدا شدن حجاب ذكر كرده‏اند جنبه اخلاقی دارد . در اینجا نیز مانند نظریه سابق علت پدید آمدن حجاب را تسلط مرد و اسارت‏ زن معرفی كرده‏اند ، با این فرق كه در اینجا برای تسلط جوئی مرد ، به جای‏ ریشه اقتصادی ریشه اخلاقی ذكر شده است ، گفته‏اند علت اینكه مرد ، زن را بدین شكل اسیر نگه می‏دارد حس خودپرستی و حسادت وی نسبت به مردان دیگر است . مرد نمی‏خواهد ورشك می‏برد كه مردان دیگر و لو با نگاه كردن یا همسخن شدن ، از زنی كه تحت اختیار او است استفاده كنند
به عقیده این دسته ، قوانین دینی و مذهبی با اینكه در جاهای دیگر با خودخواهیها و خودپرستیها مبارزه كرده است در اینجا برعكس عمل كرده روی‏ این خودخواهی مردان صحه گذاشته منظور آنها را تأمین كرده است
برتراند راسل می‏گوید : بشر توانسته است تا حدی در مورد مال و ثروت بر خودخواهی و بخل غالب گردد ولی در مورد زن نتوانسته است بر این خودخواهی‏ تسلط پیدا كند . از نظر راسل " غیرت " صفت ممدوحی نیست و ریشه آن نوعی بخل و امساك است
مفهوم سخن راسل اینست كه اگر بذل و بخشش در مورد ثروت خوب است در مورد زن هم خوب است . چرا بخل و امساك و حسادت در مورد مال نكوهیده و در مورد زن ستوده است ؟ چرا نان و سفره داشتن و نمك خود را خورانیدن از لحاظ اخلاق اقتصادی مورد تمجید و ستایش است و همین بذالی و گذشت و كام‏ دیگران را شیرین كردن در اخلاق جنسی مذموم است ؟ به عقیده امثال راسل این‏ تفاوت علت معقولی ندارد ، اخلاقی نتوانسته است در مورد امور جنسی بر خودخواهی و تسلط جوئی بشر غلبه كند ، برعكس تسلیم خودپرستی شده همان‏ رذیله را به نام غیرت از طرف مرد ، و به نام عفاف و حجاب از طرف زن‏ تحت عنوان اخلاق حسنه پذیرفته است

بررسی

از نظر ما در مرد تمایل به عفاف و پاكی زن وجود دارد ، یعنی مرد رغبت‏ خاصی دارد كه همسرش پاك و دست نخورده باشد ، همچنانكه در خود زن نیز تمایل خاصی به عفاف وجود دارد . البته در زن تمایل به اینكه شوهر با زن‏ دیگر رابطه و آمیزش نداشته باشد نیز وجود دارد ولی این تمایل به عقیده‏ ما ریشه دیگری دارد مغایر با ریشه تمایل مشابهی كه در مرد است . آنچه در مرد وجود دارد غیرت است و یا آمیخته‏ای است از حسادت و غیرت ، ولی‏ آنچه در زن وجود دارد صرفا حسادت است
ما فعلا درباره لزوم عفاف مرد و ارزشش از نظر خودش و از نظر زن بحث‏ نمی‏كنیم
سخن ما فعلا درباره حسی است كه در مرد وجود دارد و به نام " غیرت " نامیده می‏شود كه : اولا آیا غیرت همان حسادت است كه تغییر اسم داده‏ است یا چیز دیگری است ؟ ثانیا آیا ریشه پوشش و حجاب اسلامی احترام به‏ حس غیرت مرد است یا جهات دیگری منظور است ؟ اما قسمت اول : ما معتقدیم كه حسادت و غیرت دو صفت كاملا متفاوت‏اند و هر كدام ریشه‏ای جداگانه دارد . ریشه حسادت خودخواهی و از غرائز و احساسات شخصی می‏باشد ولی غیرت یك حس اجتماعی و نوعی است و فایده و هدفش متوجه دیگران است
غیرت نوعی پاسبانی است كه آفرینش برای مشخص بودن و مختلط نشدن‏ نسلها در وجود بشر نهاده است . سر اینكه مرد حساسیت فوق العاده‏ای در جلوگیری از آمیزش همسرش با دیگران دارد اینست كه خلقت مأموریتی به او داده است تا نسب را در نسل آینده حفظ كند . این احساس مانند احساس‏ علاقه به فرزند است . همه كس می‏داند كه فرزند چقدر رنج و زحمت و هزینه‏ برای پدر و مادر دارد . اگر علاقه مفرط بشر به فرزند نبود احدی اقدام به‏ تناسل و حفظ نسل نمی‏كرد . اگر حس غیرت هم در مرد نمی‏بود كه محل بذر را همیشه حفاظت و پاسبانی كند ، رابطه نسلها با یكدیگر به كلی قطع می‏شد ، هیچ پدری فرزند خود را نمی‏شناخت و هیچ فرزندی پدر خود را نمی‏دانست‏ كیست ؟ قطع این رابطه ، اساس اجتماعی بودن بشر را متزلزل می‏سازد
پیشنهاد اینكه انسان به عنوان مبارزه با خودخواهی غیرت را كنار بگذارد درست مثل اینست كه پیشنهاد شود غریزه علاقه به فرزند را بلكه به طور كلی‏ مطلق حس ترحم و عاطفه انسانی را به عنوان اینكه یك میل نفسانی است‏ ریشه كن كنیم . در صورتی كه این یك میل نفسانی در درجات پائین حیوانی‏ نیست بلكه یك احساس عالی بشری است
علاقه به حفظ نسل در زن هم وجود دارد ، ولی در آنجا احتیاج به پاسبان‏ نیست ، زیرا انتساب فرزند به مادر همیشه محفوظ است و اشتباه پذیر نیست . از اینجا می‏توان فهمید كه حساسیت زن در منع آمیزش شوهر با دیگران ، ریشه‏ای غیر از حساسیت مرد در این مسأله دارد . احساس زن را می‏توان ناشی از خودخواهی و انحصار طلبی دانست ولی احساس مرد چنانكه‏ گفتیم جنبه نوعی و اجتماعی دارد . ما منكر حس حسادت و انحصار طلبی مرد نیستیم . ما مدعی هستیم كه فرضا مرد حسادت خود را با نیروی اخلاقی از میان ببرد یك نوع حس اجتماعی در او وجود دارد كه اجازه نمی‏دهد با آمیزش همسرش با مردان دیگر موافقت كند . ما مدعی هستیم منحصر شناختن‏ علت حساسیت مرد به حس حسادت كه یك انحراف اخلاقی فردی است اشتباه‏ است
در برخی از روایات نیز بدین موضوع اشاره شده است كه آنچه در مردان‏ است غیرت است و آنچه در زنان است حسادت
برای توضیح این مطلب می‏توان یك نكته را افزود و آن اینست كه زن‏ همیشه می‏خواهد مطلوب و معشوق مرد باشد
جلوه‏گری‏ها ، دلیری‏ها ، و خودنمائی‏های زن همه برای جلب نظر مرد است . زن‏ آنقدر كه می‏خواهد مرد را عاشق دلخسته خویش كند طالب وصال و لذت جنسی‏ نیست . اگر زن نمی‏خواهد كه شوهرش با زنان دیگر آمیزش داشته باشد به‏ این جهت است كه می‏خواهد مقام معشوق بودن و مطلوب بودن را خاص خود كند . ولی در مرد چنین احساسی وجود ندارد . اینگونه انحصار طلبی در سرشت مرد نیست . لهذا اگر مانع آمیزش زنش با مردان دیگر است ، ریشه‏اش همان‏ حراست و نگهبانی نسل است
زن را با ثروت هم نباید قیاس كرد . ثروت با مصرف كردن از بین می‏رود و لذا مورد تنازع و كشمكش واقع می‏شود و حس انحصار طلبی بشر جلو استفاده‏ دیگران را می‏گیرد . ولی كامجوئی جنسی یك نفر مانع استفاده دیگران نیست‏ . در اینجا مسأله انبار كردن و احتكار مطرح نیست . انسان این حالت را دارد كه هر چه بیشتر در گرداب شهوات شخصی فرو رود و عفاف و تقوا و اراده اخلاقی را از كف بدهد ، احساس " غیرت " در وجودش ناتوان می‏گردد . شهوت پرستان از اینكه همسران آنها مورد استفاده‏های دیگران قرار بگیرند رنج نمی‏برند و احیانا لذت می‏برند و از چنین كارهائی دفاع می‏كنند . برعكس ، افرادی كه با خودخواهیها و شهوات‏ نفسانی مبارزه می‏كنند و ریشه‏های حرص و آز و طمع و ماده پرستی را در وجود خود نابود می‏كنند و به تمام معنی " انسان " و " انساندوست " می‏گردند و خود را وقف خدمت به خلق می‏كنند و حس خدمت به نوع در آنان بیدار می‏شود ، چنین اشخاصی غیورتر و نسبت به همسران خود حساستر می‏گردند . اینگونه افراد حتی نسبت‏ به ناموس دیگران نیز حساس می‏گردند . یعنی وجدانشان اجازه نمی‏دهد كه‏ ناموس اجتماع مورد تجاوز قرار گیرد . ناموس اجتماع ناموس خودشان می‏شود
علی علیه السلام جمله عجیبی دارد . می‏فرماید : " « ما زنی غیور قط » " یعنی هرگز یك انسان شریف و غیور زنا نمی‏كند . نفرموده است : انسان‏ حسود زنا نمی‏كند ، بلكه فرمود انسان غیور زنا نمی‏كند . چرا ؟ برای اینكه‏ غیرت یك شرافت انسانی و یك حساسیت انسانی است نسبت به پاكی و طهارت جامعه . انسان غیور همانطور كه راضی نمی‏شود . دامن ناموس خودش‏ آلوده گردد ، راضی نمی‏شود دامن ناموس اجتماع هم آلوده شود . زیرا غیرت‏ غیر از حسادت است . حسادت یك امر شخصی و فردی و ناشی از یك سلسله‏ عقده‏های روحی است ، اما غیرت یك احساس و عاطفه نوع بشری است
این خود دلیل است كه " غیرت " از خودپرستی ناشی نمی‏شود ، احساس‏ خاصی است كه قانون خلقت برای تحكیم اساس زندگی خانوادگی كه یك زندگی‏ طبیعی است نه قراردادی ، ایجاد كرده است
و اما اینكه آیا نظر اسلام درباره حجاب و پوشش احترام گزاردن به حس‏ غیرت مرد است یا نه ؟ جواب اینست كه بدون شك اسلام همان فلسفه‏ای كه در حس غیرت هست یعنی‏ حفاظت پاكی نسل و عدم اختلاط انساب را منظور نظر دارد . ولی علت حجاب‏ اسلامی منحصر به این نیست . در بخش بعد كه تحت عنوان " فلسفه پوشش و حجاب در اسلام " بحث خواهیم كرد ، این مطلب را توضیح خواهیم داد .





آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
امکانات جانبی